.
چهارشنبه 13 مهر 1401   00:08:24
.
.

مرکز پرتودهی گامای تهران

درباره مرکز پرتودهی گامای تهران (Tehran Gamma Irradiator)

سامانه‌ی پرتودهی
IR-136 گامای تهران، اولین و معتبرترین مرکز پرتودهی کشور است. این سامانه در سال 1364 توسط شرکت NORDION کانادا و با همکاری برنامه توسعه سازمان ملل، در سازمان انرژی اتمی ایران، نصب و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

 


در این مرکز، سالانه حدود 50,000 متر مکعب، انواع تجهیزات یکبار مصرف پزشکی، بهداشتی و بیمارستانی به منظور سترون‌سازی و استریلیزاسیون، و انواع مواد غذایی، ادویه‌جات، سبزیجات، گیاهداروها و محصولات کشاورزی و باغی به منظور کاهش آلودگی، بارمیکروبی و افزایش مدت زمان نگهداری، با استفاده از تشعشات کبالت-60، مورد پرتودهی قرار می‌گیرند.
سامانه پرتودهی تهران، عضو سامانه‌های پرتودهی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی  (DIIF) بوده و دارای گواهینامه استاندارد ISO13485، از شرکت  QSسوییس می‌باشد.
رویکرد این مرکز، تلاش برای نیل به اهداف و رسالت‌های خود در راستای ارتقاء و ایجاد تحول در استانداردها و شاخص‌های سلامت غذایی و بهداشتی و تحقق بند 7 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی " تأمین امنیت غذا و درمان و ایجاد ذخایر راهبردی با افزایش کمی و کیفی تولید " ابلاغی مقام معظم رهبری (مدظله العالی) است.


اهداف و مأموریت‌های مرکز پرتودهی تهران
  • تأمین امنیت غذا و درمان جامعه با پرتودهی مواد غذایی و استریلیزاسیون تجهیزات پزشکی، در راستای اجرای بند 7 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی
  • پشتیبانی کامل فنی و ایمنی سامانه‌های ثابت و پرتابل کشور و منطقه
  • ارتقاء روزافزون کیفیت خدمات، در راستای جلب رضایت مشتری
  • توسعه و تنوع بخشی به سبد محصولات قابل پرتودهی
  • حفظ نظام کیفیت با اخذ استانداردهای ایزو
  • ارتقاء فرهنگ عمومی جامعه به منظور مصرف محصولات پرتودیده
  • تکریم ارباب رجوع در راستای رعایت اصول مشتری ‌مداری
  • تعامل سازنده با بخش‌های مختلف شرکت در راستای نیل به اهداف مورد نظر

پرتودهی  با اشعه گاما چیست؟
تکنولوژی پرتوفرآوری یا پرتودهی  با اشعه گاما، فرآیندی است که در آن از تشعشعات کبالت-60، در سطوح کنترل شده‌ای، برای از بین بردن میکروارگانیسم‌ها، بر روی انواع محصولات استفاده می‌شود. استفاده از تابش گاما، سترون‌سازی محصول را بدون افزایش دما و رطوبت در آن، با قدرت نفوذ بالا، سریع و آسان، تضمین می‌کند. ویژگی کلیدی پرتو گاما، قدرت نفوذ بالای آن است. این ویژگی به شما امکان می‌دهد محصولات با تراکم و چگالی بالا و بسته‌بندی شده را با سهولت نسبی، پرتودهی و استریل کنید. دز مورد نیاز برای پرتودهی، بر اساس میزان بار میکروبی، چگالی و وزن محصول، تعیین می‌گردد.

پرتودهی گاما برای چه مواردی استفاده می‌شود؟
روش پرتودهی با اشعه گاما می‌تواند به طور مؤثر طیف گسترده‌ای از محصولات ساخته از مواد مختلف، با چگالی، بسته‌بندی و مصارف گوناگون را استریل نماید.
با استفاده از پرتو گاما می‌توان باکتری‌های بیماری‌زا، انگل‌ها، قارچ‌ها، حشرات وتقریباً تمام میکروارگانیسم‌های عامل فساد را در مواد غذایی و تجهیزات پزشکی، از بین برد.

چند گروه از محصولات قابل پرتودهی با اشعه گاما



 
گروهی از محصولاتی که الزاماً می‌بایست با استفاده از پرتوها، سترون‌سازی شوند عبارتند از:
  • محصولات حساس به دما
  • محصولات حساس به باقی‌مانده مواد شیمیایی
  • محصولات با بسته‌بندی‌های متراکم و غیر قابل نفوذ در مقابل روش‌های شیمیایی


چرا باید از پرتو گاما استفاده کرد؟

در مقایسه با روش‌های‌ شیمیایی، که اثرات مخرب بر محیط زیست و سرطان‌زایی بر انسان دارند و استفاده از آن‌ها در دنیا منسوخ شده است. پرتودهی با اشعه گاما، یک روش اثبات شده‌ی ایمن، قابل اعتماد، پاک و دوستدار محیط زیست، بدون عوارض جانبی بر انسان و بسیار مؤثر در استریلیزاسیون می‌باشد.

 

 
صنعت پرتودهی مدتهاست که جای خود را در ابعاد گسترده‌ای در مراکز صنعتی و تجاری دنیا باز کرده است. طی دهههای اخیر، تحقیقات کاربردی بسیار وسیعی در بسیاری از کشورهای پیشرفتهی دنیا نظیر ایالات متحده، انگلستان، روسیه، آلمان، فرانسه و ژاپن پیرامون کاربردهای گوناگون پرتوها، برای دستیابی به اهدافی همچون ایجاد تغییر و بهبود در خواص پلیمرها، سترونسازی (استریل کردن) لوازم و تجهیزات یکبار مصرف پزشکی مانند انواع پروتزهای مصنوعی، سرنگها، دستکشهای جراحی و لباس‌های اتاق عمل و همچنین پرتودهی محصولات مختلف غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی به منظور نگهداری طولانی مدت آن‌ها انجام گرفته است. امروزه در صنایع مختلف کشورهای پیشرفته و صنعتی دنیا عمدتاً از سامانه‌های پرتودهی و استریلکننده گاما و الكترون استفاده میشود. در بین روش‌های مختلف پرتودهی، استفاده از پرتو گاما متداول‌ترین روش است.

پرتودهی مواد غذایی از سوی سازمان‌های بین‌المللی زیر تأیید شده‌اند؛
  • آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA)
  • سازمان جهانی بهداشت (WHO)
  • سازمان غذا و داروی امریکا (FDA)
  • وزارت کشاورزی امریکا (USDA)
  • سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)
  • سازمان ایمنی غذایی اتحادیه اروپا (Scientific Committee of European Union)
  • سازمان جهانی حفاظت از محیط زیست (IUCP)
  • سازمان تجارت جهانی (WTO)
  •  سازمان جهانی استاندارد (ISO)
  •  کدکس (Codex Alimentarius Commission)
با کمک تابش کبالت-60 در سامانه‌های پرتودهی گاما، می‌توان با بهبود کیفیت و استاندارد‌های سلامت غذایی، بهداشتی و درمانی، به تحولی شگرف و باورنکردنی در کاهش بیماری‌ها و هزینه‌های درمان آن و همچنین افزایش توان رقابت با رقبای خارجی و صادرات انواع محصولات کشاورزی، غذایی و پزشکی، دست یافت.


مزایای پرتودهی با استفاده از اشعه گاما نسبت به سایر روش‌ها:
·  عدم تغییر در طعم، رنگ و رایحه محصولات، پس از پرتودهی
·  کنترل و نابودی حشرات و آفات محصولات کشاورزی
·  توقف جوانه زنی محصولات کشاورزی(مثل سیب زمینی، پیاز و سیر(
·  به تأخیر انداختن زمان رسیدن میوه‌جات
·  از بین بردن تقریباً تمامی میکروارگانیسم‌ها و عوامل بیماری‌زای ناشی از مواد غذایی
·  عدم ایجاد پسماند بعد از عملیات پرتودهی (برخلاف گاز اتیلن اکساید و ...)
·  قابل استفاده برای محصولات تازه و منجمد
·  باعث رادیواکتیو شدن کالاها و محصولات پرتودهی شده، نمی‌شود
·  کالاها و مواد با بسته‌بندی نهایی نیز به راحتی قابل پرتودهی و سترون‌سازی هستند
·  در فرآیند پرتودهی دما و رطوبت کالا افزایش نمی‌یابد و نیاز به قرنطینه ندارد.